مکانیسم اثر الکل ها در گندزدایی و ضدعفونی

۲۰ فروردین ۱۳۹۶ 581 بار بدون دیدگاه داود وکیلی

مکانیسم اثر الکل ها را در این مطلب با هم بررسی خواهیم کرد. از پر مصرف ترین گندزدا و ضدعفونی کننده ها می توان الکل ها را نام برد. الکل ها قادر به از بین بردن باکتری ها و قارچ ها می باشند.همچنین برخی از ویروس های چربی دار نیز توسط این مواد از بین می روند. الکل ها را می توان به تنهایی یا بصورت ترکیب با دیگر عوامل ضد میکروبی مثل ید، فرمالدئید و ترکیبات آمونیوم کواترنر مورد استفاده قرار داد.

میزان تاثیر الکل های مزبور با اضافه کردن فرمالدئید افزایش می باید. درصورتی که الکل به صورت خالص مورد استفاده قرار گیرد موجب انعقاد پروتئین نمی شود. به همین دلیل وجود آب در مخلوط الکل ضروری است.

مکانیسم اثر الکل ها و خاصیت ضدعفونی آنها

مکانیسم اثر الکل ها

مکانیسم اثر الکل ها شامل دو بخش کلی است که در زیر بصورت خلاصه به آنها اشاره خواهیم کرد:

  1. تغییر ماهیت پروتئین: خاصیت ضد میکروبی الکل ها نیز در ارتباط با تغییر ماهیت پروتئین های سلولی می دانند. این خاصیت همانطور که در بند اول اشاره شد،با حضور آب با سرعت بیشتر انجام می گیرد.
  2. تاثیر در متابولیسم: خاصیت باکتریواستاتیک الکل، مدیون جلوگیری از تشکیل و پیدایش متابولیت برای تقسیم سلولی است.

 

در زیر به صورت اجمالی به انواعی از الکل ها اشاره خواهیم کرد.

متیل الکل (متانول)

متیل الکل دارای فرمول شیمیایی CH3OH بوده و خاصیت چندانی در گندزدایی ندارد و سمی است. لذا در گندزدایی استفاده نمی شود. خاصیت باکتری کشی آن کمتر از اتانول است.متیل الکل به عنوان ضد یخ برای اتومبیل استفاده می شود.

مکانیسم اثر الکل متانول در گندزدایی

اتیل الکل (اتانول)

اتانول پر مصرف ترین نوع از الکل هاست و دارای فرمول شمیایی C2H5OH می باشد و در دمای معمولی اتاق به سرعت تبخیر شده و باقیمانده بر جای نمی گذاردو براحتی با آب قابل اختلاط بوده و در غلظت های مورد مصرف برای گندزدایی قابل اشتعال می باشد. در غلظت های ۵۰ تا ۷۰ درصد سبب از بین رفتن باکتری های رویشی و در غلظت های ۵ تا ۱۰ درصد سبب کاهش و کندی رشد باکتری ها می گردد. و در غلظت های بیش از ۷۰ درصد موجب مرگ باکتری ها نمی شود.

اتانول در غلظت های بالای ۷۰ درصد موجب مرگ باکتری ها نمی شود.

فرمول شیمیایی اتانول,میکروب کشی اتانول

نکته : با افزودن ۱۰% آمیل متاکروسل یا ۱% اسید سولفوریک ،فسفریک، نیتریک، کلریدریک و هیدروکسید پتاسیم یا سدیم اثر باکتری کشی اتیل الکل بطور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد.

نکته : الکل های سنگین تر از پروپانول به هر نسبتی در آب حل نمی شوند و به عنوان ضدعفونی کننده مورد استفاده قرار نمی گیرند. پروپانول و ایزوپروپانول در غلظت های ۴۰ تا ۸۰ درصد در ضد عفونی پوست موثرند.

ایزوپروپیل الکل 

در میان الکل های محلول در آب، ایزوپروپیل الکل قوی ترین الکل میکروب کش محسوب می شود. و از نظر خصوصیات و کاربرد شبیه الکل اتیل (اتانول) می باشد با این تفاوت که اثر میکروب کشی قوی تری دارد و قدرت حل کنندگی بیشتر برای چربی برخوردار است.

بر روی پوست صدمات جدی ندارد و از سوی دیگر گرانتر بوده و به دلیل سمی تر بودن ممکن است بخارهای ایزوپروپیل الکل از طریق ریه ها جذب شده و تولید نارکوزیس(Narcosis) نماید. در صنعت بعنوان «گاز خشک» به منظور جلوگیری از جدا شدن آب از ماده سوختی در مخازن سوخت اتومبیل ها به کار می رود.

ایزوپروپیل الکل و اثر میکروب کشی آن

ایزوپروپیل الکل قوی ترین الکل میکروب کش محسوب می شود.

اتانول

ترکیبی آمفی تریک قابل حل در محلول های آبی و آلی می باشد و با افزایش تعداد اتم های کربنی در ساختمان شیمیایی آن قدرت میکروب کشی افزایش می یابد ولی اگر تعداد اتم های آن بیشتر از ۱۰ عدد باشد از نظر میکروبی تاثیری نخواهد داشت. به منظور تعیین درصد وزن-حجمی از روی درجه الکل می توان از رابطه زیر استفاده نمود :

P=N*d/D

در این رابطه P برابر با درصد وزن-حجمی ، Nبرابر با درجه الکلی ، d برابر با جرم حجمی الکل مطلق و D برابر با جرم حجمی الکل در درجه الکی مورد نظر می باشد.

اثرات سمی اتانول بر روی باکتری ها حاصل مکانیسم های مختلفی نظیر تغییرات در دیواره باکتری، غشاء سیتوپلاسمی و مواد تشکیل دهنده سیتوپلاسم است که باعث ایجاد تغییر در شرایط زندگی و نحوه رشد میکروارگانیسم ها می شود.

جمع بندی

مکانیسم اثر اکل ها بصورت مختصر برای الکل های اتانول و متانول و ایزوپروپیل ذکر شد.که امیدوار هستیم براتون مفید بوده باشه. شایان ذکر می باشد که مکانیسم اثر الکل ها از کتاب درسنامه جامع کلیات بهداشت محیط برداشت شده اشت.

نویسنده : داود وکیلی

سلام ؛ داود وکیلی هستم ، کارشناس مهندسی بهداشت محیط و ساکن شهر خوی . کار طراحی و وبلاگ نویسی رو دنبال میکنم و طراحی وب رو صرفا برای کارهای خودم انجام میدم . امیدوار هستم که وبسایت مهندسی بهداشت محیط ایران براتون مفید باشه.

جایگاه تبلیغ بنری شما

بدون دیدگاه


دیدگاه خود را بنویسید
توجه مهم : دیدگاه های شامل توهین و بی احترامی و تبلیغاتی پذیرفته نخواهد شد.

محصولات فروشگاه ما

نمایش همه محصولات
گزارشکار آزمایشگاه شیمی محیط

گزارش کار آزمایشگاه شیمی محیط


بنام خدا عرض سلام خدمت دانشجویان و کاربران گرامی واحد شیمی محیط یکی از واحدهای شیرین کارشناسی مهندسی بهداشت محیط هست . ...

مشاهده : 5,347 بار

مختصری درباره وبسایت علمی آموزشی مهندسی بهداشت محیط ایران

وب سایت مهندسی بهداشت محیط ایران از اردیبهشت ماه 1392 با هدف ارائه محتوای بهداشتی با محوریت مهندسی بهداشت محیط پا به دنیای مجازی گذاشته است.ما در سایت مهندسی بهداشت محیط ایران سعی در به اشتراک گذاری محتوای مفید برای دانشجویان و فارغ التحصیلان و همکاران بهداشتی داشته و تمام سعی خود را برای این مهم به کار گرفته ایم و در این مسیر نیز به پیشنهادات و انتقادات شما نیازمندیم. امیدوار هستیم بتوانیم قدمی هرچند کوچک در ارتقای سطح علمی همکاران و دانشجویان عزیز بر داشته باشیم.موضوع فعالیت ما علاوه بر بهداشت محیط ، بهداشت حرفه ای ، بهداشت عمومی ، تغذیه و رژیم درمانی و آموزش نسخه خوانی در داروخانه می باشد.