مهندسی بهداشت محیط ایران

بهداشت محیط – بهداشت حرفه ای – بهداشت عمومی – تغذیه و رژیم درمانی

50% تخفیف ویژه

تخفیف ویژه خرید پکیج آموزشی دوره کمک بهیاری | تخفیف 50% اعمال شد.برای مشاهده پکیج کلیک کنید

  • متن مطلب

داود وکیلی

کارشناس مهندسی بهداشت | طراح وب و وبلاگ نویس

بنام خدا

مبارزه با سوسک ها ( سوسری ها )

سوسری ها در زبان عامیانه یه عنوان سوسک ها شناخته می شوند .

سوسک های ( سوسری ) آلمانی :

طبقه بندی این سوسک ها از دستۀ Animalia ، از راستۀ Arthropoda، کلاس Insecta، راستۀ Blattodea، خانوادۀ Blattellidae ، جنسBlattella و گونۀ B. germanica و با نام گذاری لینه ۱۷۶۷ Blattella germanica می باشد.

سوسک آلمانی

یکی از انواع گونه های سوسک ها با نام علمی German cockroach و Steam fly که گونۀ کوچکی از سوسک ها به شمار می آیند. اندازۀ آن ها در حدود( cm 1.3( 0.51 in ) – ۱٫۶ cm ( 0.63in  بوده ولی در اندازه های بزرگتری هم مشاهده شده اند.

این سوسک ها از رنگ زرد مایل به قهوه ای یا سیاه و نیز دو خط موازی تیره که از قسمت سر تا پایین بال آن ها کشیده شده است قابل شناسایی می باشد. همچنین تعدادی از این حشرات بال دارند و قابلیت پرواز کردن دارند. این گونه از سوسک از رایج ترین و معروف ترین سوسک های جهان و سوسک های خانگی به شمار می آیند و بیشتر در مکان هایی که انسان ها در آن ساکن اند یافت می شوند. این حشرات به خصوص در رستوران ها ، مکان های تولید غذا، هتل ها ، بیمارستان ها در ارتباط با انسان قرار دارند و در مکان های سرد سعی می کنند مکانی را در نزیکی شما پیدا کرده به دلیل عدم تحمل سرما جذب محیط های گرم تر می شوند.این سوسک ها شباهت زیادی به سوسک های آسیایی داشته و به ندرت در روز دیده می شوند. بیشتر فعالیت این سوسک ها در شب صورت می گیرد و از دیگر ویژگی های این حشرات انتشار بویی نامطبوع در فضا در هنگام ترس و هیجان می باشد.

این سوسک ها همه چیز خوارند بخصوص نشاسته، شیرینی، چربی و گوشت را ترجیح می دهند و در برخی شرایط به دلیل کمبود غذا شروع به خوردن موادی مانند صابون، چسب، چوب، خمیردندان و .. نموده و از طرفی ممکن است حتی از پاها و بال های یکدیگر تغذیه کنند.

سوسک,سوسری,سوسک آشپرخانه

کنترل  آفات:
سوسک آلمانی قابلیت ارتجاعی و سرسختی زیادی در برابر کنترل آفات ( انواع راه های مبارزه ) را از خود نشان می دهد ، این سوسک ها نسبت به سایر گونه ها بسیار کوچک تر بوده مهارت زیادی را در پنهان شدن در درز و شکاف ساختمان شما دارند. از زمان تخم گذاری این حشرات مدت زمان کوتاهی بین تولد و بالغ شدنشان وجود دارد. از قابلیت های آن ها پنهان شدن در ریزترین سوراخ های مخفی می شوند . ماده ها در طول مدت بارداری کیسۀ تخم را با خود حمل می کنند . با از بین بردن چرخۀ زندگی این حشرات حدود ۹۵% آن ها نابود می شوند.

سوسک حمام ( سوسری حمام)
سوسک ها حشراتی از راستۀ Bacteria  هستند، که نام آن ها از یک نام ( لاتین – یونانی) مشتق شده است. تعداد ۴۵۰۰ گونه سوسک در جهان وجود دارد که حدود ۳۰ گونه از آن ها با انسان و منازل شما در ارتباط اند و چهار گونه از آن ها جزء معروفترین آفت ها به شمار می آیند.
یکی از انواع گونه ، سوسک آمریکایی ( periplaneta American ) که شناخته شده ترین هم می باشد که طول آن ها در حدود mm 30 معادل ( in1.2 ) می باشد.

سوسک های آلمانی ( Blattela germanica) با اندازه ای در حدود ( mm 15 (in 0.59  – سوسک آسیایی ( Blattela Asaninai) با اندازۀ مشابه با سوسک آلمانی و سوسک های ( Blattela Oriental )با طول ۲۵ میلی متر یا ۰٫۹۸ اینچ قابل شناسایی اند. سوسک های گرمسیری معمولاً از لحاظ اندازه نسبتاً بزرگتراند که از این دسته می توان Carboniferous Archimylacris و Permian Apthoroblattina را نام برد که به بزرگی گونه های مدرن نیستند.
تاریخچۀ تکامل :
Mantodea-Isoptera- Blattaria ترکیب این گونه ها  یا گونه های دیگر در علوم حشره شناسی  گونه های جدیدی را ایجاد می کند به عنوان مثال ترکیب گونه های بالا گونه ای به نام Dictyoptera را به وجود می آورد. شواهد موجود به شدت نشان می دهد که مویانه ها  تکامل واقعی سوسک ها تأثیر داشته هم اکنون نیز بسیاری از محققان به این نکته توجه دارند که موریانه ها یک epifamily از سوسک ها هستند .
Blatteria طبق اطلاعات تاریخی موجود به نام Blattodea هم شناخته می شود و اخیراً نام دوم اشاره به گروه های فسیلی بزرگتری دارد که شامل گروه های متعددی که به rochesمعروف هستند و با آن ها ارتباط دارد اما این ها همان cockroache ها نیستند.اولین فسیل های این سوسک ها در دوران کرتاسه یافت شدند.

سوسک حمام

رفتار:

سوسک ها در طیف گسترده ای در سراسر جهان در محیط اطراف مان زندگی می کنند. گونه های مختلف سوسک ها به آسانی با محیط  اطرافشان سازگاری پیدا می کنند اما اصولاً شرایط گرم ( داخل ساختمان) را ترجیح می دهند. گونه های گرمسیری محیط های گرم تر را نسبت به حتی محیط هایی با دمای متوسط ترجیح می دهند.

خارهای موجود در پاهای آن ها سنسورهای حسی آن ها به حساب می آید که مشاهدات موجود از حرکت آن ها روی شن یا شبکه سیم ها نشان داده که این سنسورها کمک به حرکت حتی روی سخت ترین زمین ها به آن ها نشان می دهد که این ساختار ساده الهام بخش ( پاهای رباتیک) این حشره می باشد.

سوسک ها با استفاده از مدفوع شان یک مسیر شیمیایی به جا گذاشته و نیز با انتشار ماده ای به نام فرمون در فضا باعث ازدحام جمعیت و نشانۀ آمادگی این حشرات برای جفت گیری می باشد. سوسک های دیگر با دنبال کردن این مسیرها آب و غذا را پیدا می کنند و محل پنهان شدن سایر سوسک ها را می توان از این طریق به راحتی شناسایی کنند، بنابراین سوسک ها با رفتارهای خاصی که نشانگر یک رفتار جمعی و گروهی است که از فعل و انفعالات ساده و فردی نشئت می گیرد.

تحقیقات نشان داده که پایه و اساس این گروه مبتنی بر تصمیم گیری، به یک رفتار پیچیده بر می گردد که با توجه به آزمایشات و مطالعات صورت گرفته ۵۰ سوسک را در یک ظرف با سه پناهگاه و ظرفیت هر کدام ۴۰ عدد قرار دادند. مشاهده شد که سوسک ها در دو پناهگاه و در هر کدام تعداد ۲۵ سوسک قرار گرفتند سپس ظرفیت هر پناهگاه را به بیش از ۵۰ رساندند و سپس مشاهده شد که همگی به یک پناهگاه رفته و این تحقیق توازن بین همکاری و رقابت موجود در یک گروه را نشان داده و مدل مورد استفاده در این پژوهش می تواند پویایی گروه های حیوانات و حشرات را نیز به ما نشان دهد.

سوسک ها در خارج از نور ( تاریکی) تغذیه و عملیات خود را بهتر انجام می دهند. استثنای عجیب و غریب تنها در سوسک های آسیایی است که جذب نور می شوند . یک تحقیق  دیگر نشان داده که سوسک ها بسته به دو عامل مسیر خود را انتخاب می کنند: یکی آنکه کجا میزان تاریکی بیشتر است؟ و دیگری چه میزان سوسک در آن محیط وجود دارد؟

 

سوسک ها

تحقیقات به عمل آمده توسط دانشمندان اروپایی و آمریکایی از طریق ریز ربات هایی که تمام ساختار آن ها کاملاً شبیه به سوسک واقعی بوده و همچنین بویی که از خود منتشر می کنند کاملاً به یک سوسک واقعی شباهت دارد، صورت گرفته است.

علاوه بر این محققان دانشگاه توهوکو با آزمایشاتی روی این حشرات کشف کردند که آن ها قادر به تداعی بوی نعناع و وانیل به همراه شکر بوده و از این روش می توان برای جذب آن ها و به تله انداختن شان استفاده کرد . البته کلیه روش های پیشگیری ۱۰۰% باید با نظر کارشناس صورت گرفته تا از مقاومت این حشرات جلوگیری شده و از طرفی ریشه کنی کامل صورت گیرد.
سوسک ها حشرات نسبتاً بزرگی هستند که اکثر آن ها اندازۀ بندهای انگشت بوده و بعضی هم بزرگتراند. یکی از سنگین وزن ترین این سوسک ها سوسک استرالیایی می باشد که اندازۀ آن۹ سانتی متر (۳٫۵ اینچ ) و وزنی بیش از ۳۰ گرم دارند که در مقایسه با سوسک های غول پیکر آمریکایی که اندازۀ آن ها به هم یکسان بوده ولی سنگینی آن ها به اندازۀ سوسک های استرالیایی نیست.
ساختار سوسک ها دارای بدن بسیار پهن و سر نسبتاً کوچکی هستند . آن ها با شرایط محیط خود را سازگار کرده و یا حتی ممکن است در بدترین شرایطی که حیوانات ابتدایی داشته اند هم زندگی کنند. بخش های تشکیل دهندۀ دهان آن ها در قسمت پایینی سر آن ها قرار دارد و شامل فکی برای جویدن می باشد. آن ها چشم های بسیار بزرگ و شاخک های بلند قابل انعطافی دارند که همانند آنتن عمل می نمایند. این گونه دارای یک جفت بال برای حافظت و استحکام و یک جفت بال در بالای قسمت غشایی بال های عقبی موجود می باشد.
در تمامی این چهار بال می توان شاخه رگ های طولی را مشاهده کرد که هر کدام به چند رگ دیگر ختم می شوند. پاها بسیار محکم و دارای پنج پنجه در هر پا و نیز قسمت پایینی شک شامل ده بخش می باشد.
تخم ها و کپسول ها:
سوسک های ماده در قسمت انتهایی شکم خود قسمتی را برای نگه داری تخم ها دارند که سوسک های آلمانی ( ماده ) ۳۰- ۴۰ تخم را در این کیسه نگه می دارند که بسته بندی شبیه به فرانکفورتر داشته که این کیسه ootheca  نام دارد. این تخم ها در ابتدا یک پورۀ سفید رنگ بوده که به مرور زمان تحت تأثیر هوا پس از حدود ۴ ساعت سخت تر و تیره تر می شوند.

تولید مثل سوسک ها

سوسک های آلمانی ۴۰ تخم را هم می توانند در کیسۀ خود نگهداری کنند و زمان رشد این تخم ها تا بالغ شدنشان ۳ الی ۴ ماه طول می کشد. طول عمر این حشرات یکسال می باشد. سوسک ها در طول مدت عمرشان بالای ۸ تخم تولید می کنند که اگر در شرایط مساعد محیط قرار بگیرند حتی ۳۰۰ الی ۴۰۰ تخم هم تولید می کنند اگر چه این ماده ها در طول مدت عمرشان فقط یک بار بارور شده و بقیه عمرشان را در استراحت به سر می برند.
فیزیولوژی :
دستگاه گوارش
سوسک ها بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری زندگی می کنند . آن ها بیشتر در اطراف خانۀ انسان به خصوص در اطراف زباله ها و آشپزخانه ها زندگی می کنند. یکی از خصوصیات آن ها همه چیزخواربودن ( omnivorouse ) آن هاست به جز گونۀ Cryptocercus که قادر به هضم چوب به دلیل عدم توانایی در هضم سلولز نمی باشند، اما با ایجاد روابط همزیستی با protozoans و باکتری ها هضم سلولز ممکن شده و می توانند کلیۀ مواد مغذی را استخراج کنند. نکتۀ جالب توجه آنکه این همزیست ها شباهت زیادی به موریانه ها داشته و تحقیقات به عمل آمده این شباهت را به شدت تأیید می کند.

فیزلولوژی سوسک ها

تنفس:
سوسک ها مانند سایر حشرات از طریق سیستم لوله ای به نامTracheae  تنفس می کنند. این لوله ها به تمام مجاری بدن حشره به جز سر او متصل می باشدبه همین جهت سوسک ها نیز مانند سایر حشرات برای تنفس خود وابسته به دهان و نای نمی باشند.
نحوۀ تنفس به این صورت است که وقتی میزان CO2 در لوله ها بالا می رود دریچه ها باز شده و CO2 از این لوله ها خارج شده و O2 به داخل راه می یابد. بر خلاف مهره داران که ورود و خروج CO2 و O2 از طریق خون صورت می گیرد و اکسیژن لازم را به سلول ها می رساند این سیستم لوله ای به طور کامل عمل ورود و خروج O2 و CO2 را انجام داده و عمل اکسیژن رسانی و خروج CO2 را به طور منظم انجام می دهد. این حشرات به دلیل عدم وجود ریه از این طریق تنفس می کنند ولی در گونه هایی با اندام های بزرگتر عضلات بدن به صورت ریتمیک حرکت کرده در معرض هوا قرار گرفته و این فرم دیگری از تنفس به شمار می آید.
تولید مثل:
سوسک ها در هنگام جفت گیری ماده ای به نام فرمون در فضا منتشر کرده که آمادگی آن ها را برای جفت گیری هشدار می دهد. جفت گیری سوسک ها مانند سایر حشراتت صورت گرفته سوسک نر اندام تناسلی خود را در تماس با ماده قرار داده  و این عمل صورت می گیرد . تعدادی از گونه ها به نامparthenogenetic هستند که بدون نیاز به نرها قادر به تولید مثل هستند.
مقاومت در مقابل نابودی:
سوسک ها یکی از حشرات سرسخت می باشند که برخی از گونه های آن به مدت یک ماه بدون غذا ، برخی دیگر ۴۵ دقیقه بدون هوا و عده ای نیز به مدت یک ساعت در زیر آب غوطه ور می مانند. از طرفی توانایی این حشرات در برابر اشعه حتی از انسان ها نیز بیشتر بوده و حتی اثبات شده که چرخه سلولی آن ها در برابر اشعه تولید مثل و تکثر بهتری را خواهد داشت.

سوسک ها به عنوان یک آفت ، به صورت مشترک از انسان و حیوان تغذیه می کنند. این حشرات به دلیل انتقال بیماری و میکروب ، عامل خطرناکی برای انسان و محیط اطراف به شمار می آید.بنابراین باید اقدامات پیشگیرانه ای را در نظر گرفته به عنوان مثال غذاهای خود را در ظرف های سر بسته قرار داده ، زباله های خود را در سطل های در بسته ، آشپزخانه را به صورت مکرر تمیز کرده و آب و جارو کنیم، هر گونه نشتی لوله ها را برطرف کرده ، درزهای بین کابینت ها ، لوله ها ، درها و پنجره ها را با موادی نظیر پشم شیشه و یا مواد قابل دسترس کاملاً بپوشانیم.

دکمه اشتراک گذاری تلگرام برای اشتراک این مطلب در تلگرام کلیک کنید
نویسنده :
داود وکیلی
دیدگاه ها ی این مطلب

جهت دریافت جدیدترین مطالب ، فایل ها و مقالات رایگان و اخبار استخدامی در ایمیلتان در خبرنامه سایت عضو شوید .

فروشگاه ما