فلزات سنگین در آب آشامیدنی

بنام خدا

سلام به دوستان و کاربران عزیز

به دلیل اهمیت زیاد فلزات سنگین و اثرات بلقوه آن بر روی سلامتی و بهداشت انسان ، و اثرات تجمعی ان در بافت ها ، ضروری است به این مقوله پرداخته بشه. در این پست فلزات سنگین و اثرات آن در آب آشامیدنی در قالب فایل ورد برای استفاده شما عزیزان قرار گرفته است. اما یک مقدمه ای هر چند کوتاه در این مورد آوردیم .

تمامی فلزات سنگین به همراه ویژگی ها و اثرات و … در آب آشامیدنی در فایل ضمیمه که در گروه بهداشت محیط دانشکده بهداشت علوم پزشکی تبریز گردآوری شده ، آورده شده است.

فلزات سنگين در آب آشاميدنی

در بين آلاينده های آب ، آلودگی با فلزات سنگين موردی است که از ساليان دراز شناخته شده است چرا که علاوه بر منابع آنتروپوژنيک اين فلزات بصورت طبيعی و بواسطه انحلال از پوسته زمين می توانند به منابع آب راه يابند که مصرف دراز مدت آبهای آلوده باعث بروز اثرات نامطلوب بر روی سلامت مصرف کنندگان خواهدبود. فلرات سنگين فلزاتی هستند که دانسيته آنها بيشتر از 5 گرم بر سانتی متر مکعب می باشد. خطرناکترين فلزاتی که در مقادير مشخص سلامتی انسان را به مخاطره می اندازند شامل آرسنيک ، بريليوم ، جيوه ، باريم، کادميوم ، مس ، سرب ، منيزيم ، نيکل ، واناديم ، قلع و روی می باشد. مسموميت با آرسنيک ، جيوه و کادميوم از جمله موارد شناخته شده می باشد .

طبقه بندی فلزات 

84 عنصر از 106 عنصر شناخته شده به عنوان فلز دسته بندی شده اند و از اين جهت آلودگی فلزات متنوع می باشد. تمام فلزات عنوان شده برای محيط خطرآفرين نمی باشند، تعدادی غيرسمی و تعدادی حتی اگر سمی باشند خيلی کمياب بوده يا ترکيبات آنها غير قابل حل است. نتيجتاً فقط تعداد کمی از فلزات جزء آلوده کننده های محيطی در نظر گرفته شده اند.

در مباحث الودگی های فلزی از عناوين فلزات سنگين و فلزات کمياب استفاده می شود. فلزاتی که دانسيته آنها ازcm³/gr5 می باشد به عنوان فلزات سنگين و فلزاتی که دانسيته کمتر cm³/gr5 دارند به عنوان فلزات سبک طبقه بندی شده اند. معمولاً فلزاتی که در وسعتی برابر يا کمتر از1/0 درصد(ppm1000) در پوسته زمين وجود دارند، به فلزات کمياب موسوم اند. اکسيژن در گسترده ای معادل 500 ميليون مرتبه بيشتر از تعدادی از فلزات سنگين يافت می شود. تنوع گسترده در فراوانی عناصر کمياب در جدول(1) نشان داده شده است. فراوانی باريم برای مثال 5000 برابر جيوه و 100000 برابر طلا می باشد. فلزات کمياب بدليل تاثير بر محيط زيست و موجودات زنده عموماً بسيار مهمتر از فلزات ديگر هستند.

سرنوشت آلوده کننده های فلزی و دلايل خطرناک بودن آنها بر سلامتی انسانها

اغلب آلوده کننده های فلزی که از منابع مختلف طبيعی يا مصنوعی از جمله عمليات حفاری معادن فرسايش و پسابهای خانگی و صنعتی و غيره وارد محيط می شوند سرانجام به آبهای سطحی و زيرزمينی منتهی می شوند. ضايعات فلزی بسياری از اعمال صنعتی مايع می باشند که به راحتی به آبهای طبيعی می رسند. علاوه براين مقادير زيادی از فلزات به هوا رها شده و نهايتاً فرود می آيند يا بوسيله نشت کردن به سطح زمين می رسند. فلزاتی که به صورت ضايعات جامدند بوسيله صاف کردن از آب جدا می شوند. محلولهای از ترکيبات فلزی سرانجام به آبهای سطحی و زيرزمينی می پيوندند.

– پايداری فلزات در محيط مشکلات بخصوصی را ايجاد می کند. فلزات نمی توانند مانند آلوده کننده های آلی از طريق شيميايی يا فرآيندهای زيستی در طبيعت تجزيه شوند. ترکيبات فلزی می توانند تغيير يابند، اما فلزات نامرغوب همچنان باقی می مانند. اين چنين واکنشهايی در فلزات سمی تر مثل جيوه صورت می گيرد. پايداری فلزات اجازه می دهد که در فواصل قابل توجه توسط آب يا هوا منتقل شوند. يکی از نتايج مهم پايداری آنها وسعت زيستی فلزات در زنجيره غذائی می باشد. در نتيجه آن فرآيند سطوح فلزات در اعضای بالاتر در زنجيره می تواند به مقادير تا چندين برابر آنهايی که در هوا يا آب يافت می شوند، برسند. در نتيجه موجب به مخاطره افتادن سلامتی گياهان و جانورانی که از اين موارد غذائی استفاده می کنند، می شود. انسان قابليت ذخيره سازی فلزات، به دليل نيمه عمر طولانی برخی از آنها، را در بدن دارد.(1460 روز برای سرب و 200 روز برای کادميوم)، جدول(2) مقادير فلزاتی که در بدن انسان می توانند ذخيره شوند را نشان می دهند.

فلزات سنگين در عملکرد پروتئين ها نظير آنزيم ها يا کاتاليزورهای زيستی مشارکت دارند. فلزات سبک در محلول به راحتی يون تشکيل داده و به خنثی ماندن الکتريکی سلولها و سيالات بدن و ثابت ماندن حجم طبيعی خون و ديگر سيستم های با حالت مايع بدن کمک می کنند. خطرناکترين فلزاتی که در مقاديری مشخص سلامتی انسان را به مخاطره می اندازند آرسنيک ، بريليوم، جيوه، باريم، کادميوم، مس، سرب، منيزيم، نيکل، قلع و اناديوم و روی می باشند.