آپنه خواب در کودکان؛ علائم، علت ها و روشهای درمان مؤثر

آپنه خواب (Sleep Apnea) می‌تواند در افراد در هر سنی رخ دهد، حتی در نوزادان. در میان کودکان، این اختلال بیشتر بین سنین ۲ تا ۸ سال شایع است.

علائم (Symptoms) آپنه خوای در کودکان

برخی از علائم آپنه خواب در کودکان شبیه بزرگسالان است، اما برخی دیگر متفاوت می‌باشند.

در طول روز ممکن است متوجه شوید که کودک شما:

• مشکلات رفتاری، مانند بیش‌فعالی یا پرخاشگری (Behavioral Problems, Overactive or Aggressive)
• مشکل در تمرکز در مدرسه (Trouble Paying Attention at School)
• خشکی دهان یا سردرد صبحگاهی (Dry Mouth or Morning Headaches)
• خواب‌آلودگی (Sleepiness)

در طول شب ممکن است متوجه شوید که کودک شما:

• خرناس کشیدن (Snoring)
• تنفس از دهان (Mouth Breathing)
• تنفس متوقف و شروع‌شونده (Breathing That Starts and Stops)
• بیدار شدن مکرر (Waking Up Often)
• شب‌ادراری (Bedwetting)

تشخیص (Diagnosis)

برای تشخیص آپنه خواب در کودک، انجام مطالعه خواب (Sleep Study) ضروری است. این مطالعات به تشخیص نوع آپنه خواب و شدت آن کمک می‌کنند.

علاوه بر این، پزشک کودک ممکن است داخل بینی و دهان او را بررسی کند تا بزرگی لوزه‌ها یا سایر ساختارهایی که می‌توانند راه هوایی را مسدود کنند، مشخص شود. پزشک ممکن است با استفاده از پالس اکسی‌متری (Pulse Oximetry) سطح اکسیژن خون کودک را در طول شب اندازه‌گیری کند.

علل و عوامل خطر (Causes and Risk Factors)

آپنه خواب انسدادی (Obstructive Sleep Apnea / OSA) شایع‌ترین نوع آپنه خواب در کودکان و بزرگسالان است. در کودکان، اغلب به دلیل بزرگی لوزه‌ها یا آدنوئیدها (Adenoids: بافت پشت بینی) ایجاد می‌شود. چاقی (Obesity) نیز یکی دیگر از علل شایع آپنه خواب در کودکان است.

سایر عواملی که خطر آپنه خواب در کودکان را افزایش می‌دهند عبارتند از:

• سندرم داون (Down Syndrome)
• شکاف کام (Cleft Palate) یا تفاوت‌های دیگر در صورت یا جمجمه
• اختلالات عصبی-عضلانی (Neuromuscular Disorders)
• دود تنباکو (Tobacco Smoke)
• تولد زودرس (Premature Birth)

درمان (Treatment)

اگر کودک شما آپنه خواب دارد:

• او را از معرض دود دست‌دوم دور نگه دارید، زیرا می‌تواند وضعیت آپنه را بدتر کند.
• اگر کودک دارای اضافه‌وزن یا چاقی است، او را در مسیر تغییرات سبک زندگی سالم (Healthy Lifestyle Changes) برای رسیدن به وزن سالم همراهی کنید.

بسته به علت آپنه خواب کودک، پزشک ممکن است موارد زیر را توصیه کند:

• مداخلات کاهش وزن شامل رژیم غذایی و ورزش (Weight Loss Interventions, Diet and Exercise)
• جراحی برای برداشتن لوزه‌ها و آدنوئیدها (Tonsillectomy and Adenoidectomy)
• دستگاه PAP مانند CPAP؛ استفاده طولانی‌مدت از PAP ممکن است بر رشد صورت کودک تأثیر بگذارد
• اسپری استروئید بینی، مانند بودزونید (Budesonide Nasal Spray)
• مونتلوکاست (Montelukast: داروی آسم)؛ مونتلوکاست ممکن است باعث تغییر رفتار یا خلق شود، در صورت مشاهده هر تغییر، فوراً با پزشک کودک تماس بگیرید
• سایر جراحی‌ها برای برداشتن بافت‌های مسیر هوایی فوقانی
• وسایل دهانی یا درمان ارتودنسی (Oral Devices / Orthodontic Treatment)
• تمرینات دهان و عضلات صورت (Orofacial Therapy)
• رویکردهای اضافی برای کمک به کاهش وزن کودک، مانند درمان رفتاری (Behavioral Therapy) یا همکاری با متخصص کاهش وزن

تأثیر آپنه خواب بر سلامت کودک (How Sleep Apnea Affects Your Child’s Health)

آپنه خواب درمان‌نشده در کودکان می‌تواند باعث مشکلات یادگیری و حافظه شود (Learning Disabilities). خواب‌آلودگی روزانه و خستگی ناشی از آپنه خواب می‌تواند رفتار کودک و تمایل او به فعالیت بدنی را تحت تأثیر قرار دهد. علاوه بر این، کودکان ممکن است در معرض خطر موارد زیر باشند:

• اختلال در رشد (Impaired Growth)
• عملکرد تحصیلی ضعیف (Poor Academic Performance)
• فشار خون بالا، نارسایی قلب یا فشار خون ریوی (High Blood Pressure, Heart Failure, Pulmonary Hypertension)
• مشکلات حافظه و تفکر در آینده (Thinking and Memory Problems Later in Life)

در صورت تشخیص آپنه خواب، ادامه تغییرات سبک زندگی سالم و درمان توصیه‌شده بسیار مهم است. اگر درمان مؤثر نبود، حتماً با پزشک کودک درباره گزینه‌های دیگر مشورت کنید.