نکات داروشناسی نسخه خوانی؛ چه داروهایی باید یاد بگیریم + روش سریع یادگیری

اهمیت داروشناسی در نسخه خوانی داروخانه

اهمیت داروشناسی در نسخه خوانی ، برای همه نسخه پیچ ها کاملا روشن و شفاف است! علت اینکه؛ شما بر روی نسخه های پزشکی دارو می بینید و بیشترین چیزی که در داروخانه با آن سروکار دارید داروها هستند.پس نمی توان بسادگی از کنار آن گذشت. خب ما هم در اینجا می خواهیم به شما بگیم که چه داروهایی رو و به چه شکلی باید یاد بگیرید و برای کار در داروخانه بعنوان یک نسخه پیچ، چه سطح از اطلاعات مورد نیاز است؟ در ادامه با ما همراه باشید.

دسته بندی های مهم دارویی در داروشناسی نسخه خوانی

برای ورود به داروخانه، باید داروهای مهم در دسته بندی های زیر رو حتما بشناسید. لذا داروهای مهم در این دسته بندی ها در همه دوره های نسخه خوانی معرفی می شوند.

• آشنایی با داروهای اعصاب و روان
• آشنایی با داروهای گوارشی
• آشنایی با داروهای تنفسی و آنتی هیستامین ها
• آشنایی با داروهای آنتی بیوتیک
• آشنایی با داروهای قلبی عروقی
• آشنایی با داروهای هورمونی
• آشنایی با داروهای ضد التهاب
• آشنایی با داروهای چشمی
• آشنایی با سرم ها
• آشنایی با داروهای گیاهی مهم
• آشنایی با مکمل های دارویی مهم

بعنوان مثال در دسته بندی داروهای قند خون شناخت داروهای زیر مهم می باشد. 

• متفورمین با نام تجاری مهم گلوکوفاژ® و متفورمین هگزال® – دارای دوزهای 500 و 1000 میلیگرم
• گلی بن کلامید Glibenclamide با دوز بسیار مهم 5 میلیگرم با نام تجاری مهم Glibotex®
• پیوگلیتازون Pioglitazone با نامهای تجاری پیتوز® و گلوتازون®
• داروی سیتاگلیپتین Sitagliptin با نام تجاری زیپتین® Ziptin با دوزهای 25 و 50 و 100 میلیگرم
• داروی رپاگلیناید Repaglinide با نام تجاری مهم نیوبت ®Newbet و دوزهای 0.5 و 1 و 2 میلیگرم
• انواع انسولین ها که انسولین ها بصورت مخفف INS هم نوشته می شوند. مانند انسولین رگولار ، ان پی اچ
• داروی آکاربوس Acarbose با نام تجاری Glucobay® و دوزهای 50 و 100 میلیگرم
• امپاگلیفلوزین Empagliflozin با برند  Gloripa® , Empaver® با دز های 10 و 25 میلی گرم
• لیناگلیپنین Linagliptin با قرص 5 میلی گرم
• داپاگلیفلوزین Dapagliflozin با برند مهم Gloziga® و و قرص های با دز 5 و 10 میلی گرم
• داروی ترکیبی متفورمین و سیتاگلیپتین با برند مهم Zipmet® با دزهای 1000/50 یا 500/50

آیا اطلاعات کامل داروها رو باید بدونیم؟

نخیر! برای یک نسخه پیچ تجربی آشنایی با اطلاعات کامل دارو ها نیاز نیست. و شناخت نام دارو، دسته بندی دارویی، شکل های رایج دارو، دز های رایج دارو، برندهای مهم دارو کافیست. و اطلاعات دیگر مانند مکانسیم اثر دارو، موارد کاربرد دارو، عوارض جانبی دارو،  تداخلات دارویی و مواردی از این قبیل  نیاز به یادگیری ندارند. بدلیل اینکه ارائه این اطلاعات در حیطه وظایف نسخه پیچ تجربی نیست و در شرح وظایف و تخصص  داروساز می باشد. و نسخه پیچ تجربی حق ارائه هیچ دستور یا توضیح دارویی به هیچ بیماری رو نداره.

به همین دلیل، یادگیری داروشناسی نسخه خوانی، خیلی راحت تر و سریع تر می شود چون هم تعداد داروهای مورد نیاز برای شروع کمتر میشه و هم اطلاعات تخصصی داروها مورد نیاز نیست.

بعنوان مثل داروی Pregabalin  از داروهای دسته بندی ضد صرع با شکل دارویی کپسول با دزهای دارویی مهم 50 – 75 – 100 -150 و برندهای مهمی همچون ®Neurica® Lyrica® Lyriver می باشد. توجه داشته باشید که اگر جلوی اسم دارو علامت ® را مشاهده کردید نشان دهنده برند یا نام تجاری دارو می باشد. و شناخت اطلاعات برای داروی پرگابالین برای یک نسخه پیچ داروخانه در همین حد کافیست.

نکته : برخی داروها ترکیبی هستند!

برخی داروها هستند که در ترکیب با چند دارو می باشند. لذا مهم ها رو بشناسی بعنوان مثل من چندتاشو اینجا براتون می نویسم:

• داروی ترکیبی متفورمین و امپاگلیفروزین با برندهایی همچون Synoripa® و دز های مختلف همچون 500/5 – 500/12.5 – 1000/5 و …
• داروی ترکیبی متفورمین و گلی بن کلامید با برندهایی همچون گلوکودکس یا گلیفورمین با دز های مختلف همچون 500/5 و 500/2.5 میلی گرم. که مثل داروهای بالا 500 مال متفورمین و 2.5 و 5 مال گلی بن کلامید است.
• داروی ترکیبی متفورمین و لیناگلیپتین با برندهایی همچون DipetaPlus® با دزهای 500/2.5 و 1000/2.5 میلی گرم
• داروی ترکیبی متفورمین و داپاگلیفلوزین (Dapagliflozin) با برندهایی همچون GlodaPlus® و Gloxiga-m® دزهای مختلفی همچون 1000/5  – 850/5

نکته: شناخت شکل های خاص دارویی خیلی بهتون کمک میکنه مثلا پمادها!

برخی داروها هستند که شکل های پماد یا قطره و شیاف و غیره دارند. لذا موقعی که دارید داروشناسی مطالعه می کنید، باید این شکل های دارویی رو بهشون توجه کنید. حتی می تونید اونها رو یادداشت کنید.مثلا در یک دفترچه بنویسی داروهای با شکل پماد! و وقتی داروشناسی مطالعه میکنید و به پماد می رسید، اسم اون دارو رو در قسمت پمادها اضافه کنید. همینطور برای سایر شکل های مهم مثل قطره ها، شیاف ها و غیره. بعنوان مثال من چند تا از داروهای با شکل پماد رو میارم. دقت داشته باشید که برخی پمادها ممکن است گیاهی باشند مثل رزماری!

• تریامسینولون ان.ان Triamcinolone N.N ضد التهاب
• موپیروسین Mupirocin 2% زردزخم
• هموروهرب Hemoroherb هموروئید
• پماد کالاندولا Calendula ادرار سوختگی نوزادان و التهابات پوستی
• پماد کلوبتازول Clobetasol ضد التهاب
• پماد متیل سالسیلات Methylsalycylate تسکین درد عضلانی
• پماد رزماری Rosemry تسکین دردهای عضلانی
• کرم آرنی گلArnigol درمان درد های عضلانی
• رهامین Rahamin تسکین درد
• ژل دیکلوفناک Diclofenac با نام تجاری بسیار مهم Voltarn® – ضد درد
• کرم موضعی ویشکا Wish Ca – ضد دردهای عضلانی
• و غیره …

یا برخی داروهای با شکل قطره چشمی

• تیمولول Timolol
• سولفاستامید sulfacetamide با نام تجاری بسیار مهم باکتی ماید Bactimide®
• اشک مصنوعی Artificial tear با نام های تجاری مختلف مانند Tearlose®
• زایلومول Zilomol با نام تجاری خارجی مهم کوزوپت Cosopt® و نام تجاری دیگرش Co-biosopt®
• دورزولامید Dorzolamide
• لاتانوپروست Latanoprost با نام تجاری خارجی مهم Xalatan®
• نفازولین  Naphazoline با برند Naprivin®
• بتامتازون Betamethasone – هم قطره و هم پماد چشمی
• دگزامتازون با برند دکسون®
• و غیره …

هرچقدر با دقت و وسواس بیشتری داروشناسی رو مطالعه کنید، همان اندازه، در داروشناسی قوی خواهید بود و کار کردنتان در داروخانه راحت تر و بهتر خواهد بود.

نکته : توجه به داروهای با نوشتار مشابه خیلی مهمه!

برخی داروها هستند که از نظر نوشتاری مشابه هستند، البته داروهای با دز های مشابه هم داریم اما داروهای با نوشتار مشابه یا نزدیک بهم، مهم هستند. بعنوان مثل به مورد زیر دقت کنید :

•  Chloramphenicol
•  Chlordiazapoxide
•  Chlorpheniramine
•  Chlorpromazine

نکات داروهای بالا

• کلردیازپوکساید شکل قرص با دز های 5 و 10 میلی گرم دارد. برند مهم آن لیبریوم®
• کلرپرومازین قرص های با دز 25 و 50 و 100 میلی گرم دارد.
• کلرامفنیکل دارای شکل مهم قطره چشمی ، سوسپانسیون ، ویال و کپسول می باشد. برای این دارو قطره چشمی مهم است. و سایر شکل ها اصلا تو بازار نبینید.
• کلرفنیرامین دارای شکل مهم آمپول و سایر شکل های شربت و قرص 4 میلی گرم می باشد.

و همانطور که ملاحظه میکنید، شناخت داروهای مشابه نوشتاری و توجه به تفاوت های آنها خیلی برای خواندن نسخه پزشکی و کار در داروخانه و البته حذف خطاها کمک میکنه.

نکته: داروهای با دز های خاص رو می شناسید؟

برخی داروها هستند که وقتی دارید اونها رو مطالعه می کنید باید دقت بیشتری روی دز هاشون داشته باشید، که من برخی از اونها رو اینجا براتون میارم. این داروها خیلی بهمون کمک میکنند.

• کوآموکسی کلاو با دوز 625 و نام تجاری مهم فارمنتین®
• فارمنتین با دز 228 – 312 – 457 – 643  میلی گرم به شکل سوسپانسیون
• استروژن کونژوگه از داروهای زنان با دوز های معروف 0.625 و 1.25
• نیتروگلیسیرین با نام تجاری بسیار مهم نیتروکانتین® و سوستاک® با دوزهای 2.6 و 6.4 و زیرزبانی 0.4
• دوزهای مختلف داروی پنی سیلین شامل 6.3.3 و 800000 و 1200000
• استامینوفن با دوز 325
• آسپرین ASA ، والزارتان ، وراپامیل ، جنتامایسین با دوز 80
• دیگوکسین Digoxin با دوز 25
• و داروهای دیگر …

نکته: مکمل ها مهم رو هم باید بشناسیم!

در کنار داروهای ژنریک، آشنایی با داروهای گیاهی و مکمل ها نیز مهم می باشد. الته چون تعداد مکمل ها و داروهای گیاهی بسیار بسیار زیاد است و اصلا نمیشه همه اونها رو یادگرفت لذا باید مهمترین ها رو بشناسی که من چند تاشو اینجا میارم. البته در بسته آموزشی نسخه خوانی مون، تعداد بیشتری از این مکمل ها رو معرفی کردیم.

• مگنی فورت Magniforte حاوی منیزیم ، ویتامین های ب 1 و ب6 ، د3 و ویتامین کا
• هیرویت Hair-vit مکمل مو
• اکتی درم Acti Derm حفظ سلامت پوست و مو و ناخن حاوی امینو اسید های دخیل در ساختار مو و سیستئین و ویتامین B6
• زینک پلاس Zink Plus حاوی زینک (روی) – ب کمپلکس – ویتامین ث
• نورودینون Neurodinon حاوی ویتامین های ب 1 و ب6 و ب 12 مشابه آمپول نوروبیون
• پرفکتیل Perfectil مراقبت از پوست و مو و ناخن شامل ویتامین ث ، زینگ ، بیوتین ، ب 6 ، ب5 و …
• شربت ایمیونس Immunace مولتی ویتامین جهت تقویت سیستم ایمنی حاوی ویتامین ها مثل دی ، گروه بی ،مواد معدنی مثل آهن ، منگنز ، مس ، سلنیوم، منیزیم ، ید و کروم و ال کارنیتین
• استئوکینون Osteo Quinone مکمل استخوان و افزایش جذب کلسیم حاوی ویتامین های D3 و K2-7 و همینطور کلسیم می باشد.
• سوپراکل Supracal بهبود سلامت استخوان ها حاوی ویتامین هایی همپون D3 ، مواد کعدنی همچون منیزیم و زینک و کلسیم
• سیستون Cystone حل کننده سنگ های مجاری ادراری و رفع عفونت های ادراری
• سنکل Sankol کمک به دفع سنگ های کلیوی تا قطر 7 میلی متر
• ایزی آیرون Easy Iron مکمل حاوی آهن و ویتامین ب 12 و فولیک اسید
• و مکمل های دیگر …

چه تعداد دارو برای شروع کار یادبگیریم کافیه؟

معمولا در دوره های نسخه خوانی از بین دسته بندی دارویی که بالا ذکر شد، حدود 300 الی 400 دارو معرفی می شود. داروهای بیشتر رو در تمرین هایی که با نمونه نسخه پزشکی انجام می دهید و موقع کار در داروخانه یاد میگیرید.

شکل نوشتار داروها مهم می باشد!

شکل نوشتاری داروها هم مهم است یعنی املای دارو! لذا در هنگام یادگیری داروشناسی، حتما به املای انگلیسی داروها دقت کنید.مثلا استامینوفن اینجوریه : Acetaminophen  نه اینجوری Asetaminofen!  پس این نکته مهم رو هم حتما در کنار دقت به تشابهات نوشتاریف بخاطر داشته باشید.

روش یادگیری سریع داروها چی هست؟

شاید یکی از پرتکرار ترین سوال هایی است که در طی این سالها از ما پرسیده شده است.برای نسخه پیچ های تجربی، داروشناسی یک مبحث جدید هست و البته فرار(سریع از ذهن پاک میشه). و به ذهن سپردنش هم سخت هست. لذا سه تا راه برای بهبود یادگیری وجود داره.

1. تمرین با نمونه نسخه های پزشکی : این کار باعث میشه ، مدام بر روی نسخه های پزشکی داروها رو ببینید و انقدر براتون تکرار بشن تا به مرور توی ذهنتون تثبیت بشن.
2. نت برداری داروهای سخت : داروهایی که یادگیری شون چه از نظر دسته بندی چه از نظر دز و شکل، براتون سخت هستند رو در دسته های آسان، متوسط و سخت طبقه بندی کنید و اونایی که سخت هستند رو روزانه چند بار مرور کنید. هر دارویی که یادگرفتید، از سخت ها حذف کنید ببرید به متوسط ها و نهایتا انقدر ادامه دهید تا کامل تو ذهنتون تثبیت بشه و در نهایت بره به لیست آسان ها.
3. کار در داورخانه : قطعا کار در داروخانه و دیدن داروها از نزدیک و کارکردن روزانه با اونها، بهترین راه برای یادگیری داروهای بیشتر و البته ماندگاری در ذهن می باشد.

جمع بندی نهایی

نکات زیر رو به خاطر داشته باشید.

• اساس نسخه خوانی داروشناسی است و تقویت داروشناسی مساوی است با کارکرد بهتر در داروخانه.
• داروشناسی سخت نیست و با تمرین و تکرار براحتی می توان یاد گرفت.
• برای شروع کار در داروخانه ، در طی دوره ها، 300 الی 400 دارو آموزش داده می شود. و همین تعداد رو یاد بگیرید برای شروع کار کافیست.
• داروهای بیشتر رو صرفا باید با کار در داروخانه و به مرور زمان یاد بگیرید.
• تقلا و تلاش برای یادگیری داروهای بیشتر بدون کار، صرفا باعث سردرگمی و بی انگیزه شدن شما خواهد شد.
• با شناخت دز ها، شکل های مهم و تشابهات دارویی ، می توانید عملکرد خود را در داروخانه بهبود دهید.
• نت برداری داروهای سخت و تمرین روزانه آنها در بخاطر سپردنشان کمک زیادی می کند.
• برای نسخه خوانی تجربی داروخانه ، نیازی به اطلاعات تخصصی درباره داروها نیست.

و به عنوان سخن پایانی، ما در بسته آموزش نسخه خوانی داروخانه، در طی آموزش ها و جزوه های ویژه به تمام نکات بالا بصورت کامل پرداخته ایم و شما می توانید براحتی داروشناسی تون رو تقویت کنید. کافیست بسته آموزش نسخه خوانی داروخانه را از وب سایت ما تهیه کنید.

توجه : اطلاعات دارویی فوق صرفا جنبه اموزش نسخه خوانی دارد، هرگونه تجویز دارو و نظارت بر درمان باید با یا زیر نظر پزشک باشد.