زباله های الکترونیکی (طلای دیجیتالی) بحرانی جدید و برخی راه حل ها

زباله های الکترونیکی یا بعبارتی طلای دیجیتالی ، بحرانی جدید

مساله بازيافت وسايل ديجيتالي اين روزها ابعاد تازهاي به خود گرفته است. با توجه به افزايش روزافزون استفاده از تجهيزات ديجيتالي در دنيا، دفع زباله های الکترونیکی در آيندهاي نه چندان دور ميتواند به معضلي اساسي در بخش زيست محيطي تبديل شود. عمر مفيد استفاده از وسايل ديجيتالی به خصوص رايانه در دنيا به 3سال و در ايران به 4سال كاهش يافته است. اين بدان معنا است كه چهار سال پس از خريد رايانه به دليل روي كار آمدن فناوري ها و نرم افزارهاي جديد، ديگر آن رايانه براي شما كارايي لازم را ندارد. لازم به دكر است كه براي ساختن يك مونيتور علاوه بر مواد اوليه به 240كيلوگرم سوخت، 22كيلوگرم مواد شيميايي و 1500ليتر آب نياز است.

ضايعات الكترونيكي بحراني جديد:

• زباله های الکترونیکی مخاطره انگيز است. چرا كه شامل بيش از 1000نوع ماده مختلف است كـه خيلـي از آن هـا سـمي بـوده و ممكـن اسـت آلودگي هاي جديدي ايجاد كند.
• اقلام الكترونيكي به علت پيشرفت سريع در تكنولوژي و توليد نمونه هاي جديـد كـارايي مطلـوب خـود را از دسـت مـي دهـد و بـيش از سـاير محصولات ايجاد پسماند مي كند.
• از سال 2005به ازاي وارد شدن هر رايانه جديد به بازار، يك رايانه از رده خارج ميشود.
• تنها در كاليفرنيا بيش از 2ميليارد دلار خرج بازيافت اين مواد درعرض 5سال آينده خواهد شد.
• در سال 1998بيش از 20ميليون رايانه در آمريكا از رده خارج شد كه معادل 5تا 7ميليون تـن وزن داشـت و %3تـا %5در سـال بـه ايـن ارقـام اضافه مي شود كه %5مواد جامد بازيافتي در سال را تشكيل مي دهد.
  در انگليس، وسايل كامپيوتري سالانه 4درصد زبالههاي اين كشور را تشكيل ميدهد و هر ساله حدود يك ميليـون تـن وسـايل كـامپيوتري دور ريخته ميشوند.
• در حال حاضر بيش از هفت ميليارد گوشي موبايل در جهان وجود دارد، در حاليكه تعداد كاربران موبايل فقط 1,3ميليارد نفر است.
• فقط 10تا 15درصد گوشي هاي موبايل غير قابل استفاده، بازيافت مي شوند.
• با توجه به پيشرفت تكنولوژي و استفاده روزافزون از كامپيوتر، نرخ رشد اين نوع زبالهها سه برابر انواع ديگر است.
• با استفاده مجدد از وسايل كامپيوتري ميتوان تا حد زيادي در مصرف مواد طبيعي صرفه جويي كرد.زباله هاي كامپيوتری جزو زباله هاي خطرناك به شمار ميروند و سالها در طبيعت ماندگار مي باشند.
• هند امروزه حدود 1/38ميليون رايانه خارج از رده دارد و توليدكنندگان آن سالانه 1050تن زباله الكترونيكی به آن اضافه مي كنند.
• اجزاء رايانه شامل نمايشگر (مانيتور)، چاپگر، صفحه كليد، واحد مركزي پردازش و به حركت آورنده فلاپي – داراي فلزات قيمتي مانند طـلا،
• نقره و پلاتين است .البته حاوي مواد خطرناك مانند سرب ، كادميوم و جيوه نيز مي باشـد و تجزيـه و بازیافت ايـن مـواد بـراي سـلامتي انـسان زيان آور است.

این مقاله را هم حتما بخوانید : مدیریت پسماند در بالایا(زلزله) + دانلود پاورپوینت

انواع ضايعات الكترونيكي در رايانه:

1. تجهيزات فناوري اطلاعات
2. تجهيزات سرگرم كننده
3. تجهيزات ارتباط از راه دور
4. وسايل سمعي و بصري مانند ديسك فشرده،
5. انواع مختلف پرينتر ها و تجهيزات آنها مانند كاتريج، مدارهاي الكترونيكي پرينتر ها
6. باطري ها

فهرست اجزاء الكترونيكی سمي در رايانه

• تخته مدار رايانه كه داراي فلزات سنگين مثل سرب و كادميوم است
• باطريهاي رايانه كه داري كادميوم است
• لامپ پرتو كاتودي به همراه اكسيد سرب و باريوم
• كابل هاي مسي بـا پوشـش «پـي.وي.سـي.» و قطعـات پلاسـتيكي رايانـه كـه در زمـان سـوخته شـدن (بـه منظـور بازیافت فلـزات ارزشـمند)
• دي اكسيد هاي بسيار سمي را از خود آزاد مي كنند

این مقاله را هم حتما بخوانید : دانلود پاورپوینت آماده زباله های صنایع الکترونیک

برنامه محيط زيست سازمان ملل سال گذشته پيش از برگزاري «كنفرانس جهاني زباله هاي خطرناك» در كنيـا اعـلام كـرد كـه سالانه 20تا 50ميليون تن زباله الكترونيكيی در جهان توليد ميشود. سهم رايانه هـا، گوشـي هاي تلفـن هـاي همـراه و برخـي دسـتگاه هـا (كه چند ماه پس از توليد بلااستفاده ميمانند) در بين زباله هاي شهري كشورهاي توسعه يافته به سرعت در حال افزايش است. بـا دانـستن اين آمار و ارقام اين سوال به ذهن ميرسد كـه در كـشورهاي پيـشرفته عـلاوه بـر اجبـار قـانون بازيافـت كالاهـاي الكترونيكـي از چـه روشهاي ديگري استفاده ميشود .

در ايران بيش از چهار ميليون رايانه از دور خارج شده وجود دارد و اين در حالي اسـت كـه نـه سـازمان بازيافـت و نـه سـازمان حفاظـت محيط زيست هنوز هيچ برنامه اي براي جمع آوري و بازیافت زباله های الکترونیکی ندارند. با توجه به اينكه هر رايانه روميزي داراي 32 درصد پلاستيك، نزديك به هفت درصد سرب، 41درصد آلومينيوم و مقداري طلا، نقره و آهن و همچنين مقـاديري فلـزات سـنگين و خطرناك مانند كادميوم، جيوه و آرسنيك است، مي توان محاسبه كرد بازيافت چهار ميليون رايانه، به جداسـازي چـه حجـم عظيمـي از عناصر ارزشمند و عناصر خطرناك خواهد انجاميد كه مي تواند علاوه بر صرفه اقتصادي، جلوي خطرات زيست محيطي را نيز بگيرد.

امروزه بسياري از توليدكنندگان بزرگ و مطرح در دنيا بعد از چند سال اقدام به فراخوان مدلهاي قبلي محصولات خود نموده تا بتوانند بخشي از قطعات بكار رفته در آن مدلها را پس از تعمير و بازسازي در مدلهاي جديد بهكار گيرند. اما در ايران دو شركت مطرح در زمينه توليد مانيتور و ال سي دي كامپيوتر حتي حاضر به جمع آوري مانيتورهاي از كار افتاده و غير قابل استفاده خود نيز نيستند.

این مقاله را هم حتما بخوانید : درد سر های عظیم زباله های تر

برخي از راه حل ها :

• ممنوع اعلام كردن صادرات زباله های الکترونیکی : همانند آن چه در كشورهاي عضو اتحاديه اروپايي اجرا مي شود.
• خارج كردن سموم از چرحه توليد: جلوگيري از آلودگي تنها به معناي بازيافت ضايعات نمي باشد، بلكه بايد از ابتدا موادي توليد شوند كه حاوي مقداري كم از ضايعه باشند و در آنها از مواد خطرناك استفاده نشده باشد.
• احتياط وجلوگيري از ورود مواد سمي: يعني حتي اگر احتمال آن مي رود كه استفاده از ماده اي باعث ايجـاد خطـر شـود، جـداًَ از استفاده از آن جلوگيري شود.
• مسئوليت پذير كردن توليد كننده:در اين مرحله توليد كننده بايد مسووليت هزينه هاي آنچه توليد كرده است را بر عهده گيرد. بـه اين ترتيب آنان مجبور خواهند بود محصولات داراي خطر كمتر را توليد كنند.
• مجبور كردن توليد كنندگان به پس گرفتن محصولات مصرف شده: به اين ترتيب آنان مجبور هـستند محـصولاتي را كـه توليـد كرده اند پس از پايان عمر مفيدشان پس بگيرند.
• طراحي بايد به نحوي باشد كه قابليت استفاده طـولاني مـدت، ارتقـاء و بازسـازي و اسـتفاده مجـدد را داشـته باشـند: بـا ايـن اقـدام محصولات از رده خارج شده دوباره به چرخه مصرف مجدد بر مي گردند.
• طراحـي بـراي بازيافـت: طراحـي محـصولات بايـد بـه گونـه اي باشـد كـه مطمـئن باشـيم در هنگـام بازيافـت، موادمـضري را ايجاد نمي كنند.
• استفاده مجدد و اهدا تجهيزات الكترونيكي به مراكزي كه به آنها نياز دارند.
• بازيابي تجهيزات الكترونيكي
• خريد وسايلي كه ضرري براي محيط زيست ندارند و داراي علامت هاي مخصوص نشان دهنده اين مطلب باشند:

• تـدوين قـوانيني درارتبـاط بـا بازیافت زباله های الکترونیکی : قـوانيني كـه توسـط آژانـس حمايـت ازمحيط زيست در آمريكا تدوين شده اند مي تواند الگويي مناسب در اين امر باشد.

مطلب فوق برگرفته از امور HSEQ شركت مهندسي و توسعه گاز ايران بود که برای شما نقل شد .

پیروز باشید | مهندسی بهداشت محیط ایران | https://iehe.ir