بهداشت محیط و کنترل عفونت های محیطی در بیمارستان

بهداشت محیط و نقش آن در کنترل عفونت های محیطی در بیمارستان موضوعی است که در این تایپک در قالب کتاب فارسی برای شما ارائه کرده ایم. پس از مقدمه ای کوتاه در ارتباط با عفونت های بیمارستانی ، می توانید در انتهای همین مطلب ، کتاب فارسی را دانلود نمایید.

تعریف عفونت بیمارستانی

عفونت بیمارستانی (Nosocomial Infection) به عفونتی گفته می شود که پس از پذیرش بیمار در بیمارستان (48 یا 72 ساعت) یا طی دوره ای مشخص (10 تا 30 روز) پس از ترخیص بیمار (25% تا 50% عفونت های زخم جراحی،پس از ترخیص بیمار ظاهر می گردند) رخ دهد . که این عفونت در زمان پذیرش بیمار وجود نداشته است .  در دوره نهفتگی خود نیز نباید قرار داشته باشد.

در صورتی که به دنبال اعمال جراحی ، در بدن بیماران جسم خارجی کار گذاشته شود (Implant) ، عفونت بیمارستانی می تواند تا یکسال پس از اینگونه اعمال، به وقوع بپیوندد.عفونت های بیمارستانی می توانند علاوه بر بیماران ،کارکنان و عیادت کنندگان را نیز مبتلا سازند.

عفونت بیمارستانی به طور عمده بیماران دارای نقص ایمنی،بیماری های مبتلا با درمان های پزشکی یا اعمال جراحی را تحت تاثیر قرار می دهد.بیشترین عفونت های بیمارستانی در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان (ICU) رخ می دهد ( سه برابر سایر بخش های بیمارستان).

عفونت

عفونت به معنای پدیده ای است که میزبان به دلیل تهاجم و رشد و تکثیر عامل بیماری زای عفونی دچار آسیب می شود.

تاریخچه کنترل عفونت های بیمارستانی

راه های انتقال عفونت از سال ها قبل شناخته شده اند.که منجر به پیدایش روش های پیشگیری از گسترش عفونت گردیده است. برنامه های کنترل عفونت بیمارستانی از اواخر دهه 1950 در آمریکا و در ابتدا عدمدتا جهت کنترل عفونت های استافیلوکوکی شکل گرفت. در دهه 1970 میلادی سیستم ملی پایش عفونت های بیمارستانی (NNIS) به منظور جمع آوری اطلاعات مراقبتی با تعاریف واحد از بیمارستان های داوطلب در آمریکا پایه گذاری شد و بدین ترتیب امکان مقایسه میزان بروز و تعیین روند عفونت های بیمارستانی در نقاط مختلف دنیا فراهم گردید.

در سال 1985 به منظور پیشگیری از بیماری های منتقل از راه خون در کارکنان گروه پزشکی و مواجهه شغلی، مرکز مدیریت بیماری های واگیردار (CDC) رعایت احتیاطات عومی را توصیه نمود. بر این اساس،چنین فرض می شد که تمام بیماران بصورت بالقوه توانایی عفونت با پاتوژن های منتقله از راه خون را دارند. و لذا کارکنان بهداشتی باید در مواردی که احتمال تماس خون و مایعات بدن بیمار وجود دارد از محافظ های شخصی مانند دستکش، گان و ماسک استفاده کنند.

فقط در سال 1995 در کشور آمریکا بیش از 88000 مرگ به عفونت های بیمارستانی نسبت داده شده است(به ازای هر دقیقه یک مرگ).و هزینه های آن بیش از 4.5 میلیارد دلار برآورد شده است.اگر چه مراکز ارائه دهنده خدمات بهداشتی درمانی به منظور ارتقا سلامت در جامعه توسعه یافته اند ، اما به علت وجود شرایط غیر بهداشتی، حدود 5-30 درصد افراد پس از مراجعه به این اماکن به بیماری های عفونی مبتلا می گردند.

کنترل عفونت های بیمارستانی در ایران

کنترل عفونت های بیمارستانی در ایران سابقه طولانی ندارد. اولین جلسه کمیته کشور کنترل عفونت های بیمارستانی بمنظور برقرای نظام مراقبت کشوری در این زمینه، در سال 1381 تشکیل شد. در سال 1383 مقرر گردید که اساس بیماریابی و تشخیص عفونت های بیمارستانی در کشور ، روش استاندارد سیستم ملی پایش عفونت های بیمارستانی (NNIS) قرار گیرد و در مرحله اول فقط عفونت های تنفسی،ادراری،جراحی و خون شناسایی و گزارش شود. این برنامه کلیه بیمارانی که در مراکز درمانی اعم از دولتی و خصوص بغیر از مراکز اورژانس و درمانگاه ها بمدت بیش از 24 ساعت بستری می شوند را شامل می شود.

برخی از فاکتورهای مهم که منجر به افزایش عفونت های بیمارستانی می شوند عبارتند از

• میزان کم شستشوی دست پرسنل بیمارستان بین بیماران
• بیماران دارای نقص ایمنی بستری شده در بیمارستان
• تعمیرات و بازسازی و ساخت واحدهای جدید در بیمارستان ایجاد خطر بیماری های قارچی هوابرد را همراه دارد که دلیل آن گرد و غبار و اسپورهای رها شده در مدت تخریب و احداث می باشد.
• افزایش استفاده از آنتی بیوتیک ها در بیمارستان، ارائه تسهیلات و امکانات به مدت طولانی ایجاد یک مخزن بزرگی از گونه های مقاوم میکروبی می نماید.

همانطور که در موارد بالا مشاهده می شود ف کنترل عوامل محیطی نقش بسزایی در کاهش عفونت های بیمارستانی دارد.

می توان براورد کرد که سالانه حدود 600 هزار نفر به انواع عفونتهای بیمارستانی مبتلا می شوند. اما تا زمانی که نظام مراقبت مناسب وجود نداشته باشد، نمی توان آمار دقیقی در این زمینه ارائه کرد.محیط زیست سالم و تمیز می تواند نقش مهمی را در پیشگیری از ابتلا به عفونت های بیمارستانی ایفا کند. عوامل زیادی مانند طراحی مراقبت از بیمار،اتاق های درمانی و جراحی،کیفیت هوای بیمارستان،منابع آب و رختشوی خانه نقش قابل توجهی بر روی انتقال عفونت های بیمارستانی دارند.

پیشگیری از عفونت های بیمارستانی

عفونت های بیمارستانی از طریق 3 مسیر اصلی شامل : هوا،سطوح و آب منتقل می گردند. حداقل یک سوم از عفونت های بیمارستانی قابل پیشگیری اند.بنابراین محیط بیمارستان نقش مهمی در ایجاد عفونت های بیماریتانی دارد. جهت کاهش انتقال میکروارگانیسم ها (میکروب ها و سایر عوامل بیماریزا) از وسایل و محیط اطراف ،روش های نظافت،گندزدایی و استریلیزاسیون مناسب مورد نیاز می باشد.

رعایت اصول بهداشت و بهسازی محیط در بیمارستان علاوه بر کم کردن مخازن قوی میکروارگانیسم ها ، اثر مهمی در زیبایی محیط و جلب اعتماد بیماران خواهد داشت. یکی از برجسته ترین موارد شایان توجه در زمینه حفض و ارتقای شاخص سلامت فرد و جامعه برخورد صحیح ، آگاهانه و هماهنگ با فناوری های جدید کارآمد در مبحث محیطی می باشد که متاسفانه گاها به دلیل عدم مدیریت مناسب و استفاده از روش های نامطلوب سلامت جامعه و محیط زیست در معرض خطر قرار می گیرد.

 عوامل انتقال عفونت های محیطی در بیمارستان

هر یک از اعضای بدن انسان می تواند در بیمارستان ، دچار عفونت گردد ولی در بین انواع عفونت های بیمارستانی، عفونت دستگاه ادراری(42%) ، عفونت دستگاه تنفسی تحتانی (در مطالعه دیگر به عدد 11 اشاره شده است) یا پنومونی (15 تا 20%)، عفونت ناشی از زخم جراحی ( 24%) را شامل می گردند.

عفونت های بیمارستانی از چند جنبه حائز اهمیت می باشد

1. مرگ و میر و ناخوشی بیماران
2. افزایش طول مدت بستری بیماران در بیمارستان
3. افزایش هزینه های ناشی از طولانی شدن اقامت بیماران،اقدامات تشخیصی و درمانی

سخن پایانی

آنچه در بالا در ارتباط با عفونتهای بیمارستانی اشاره شد مقدمه ای کوتاهی بود که می توانید اطلاعات کامل تر را از طریق کتاب پیوستی زیر دانلود نمایید.این کتاب جز دستورالعمل های تخصصی مرکز سلامت محیط و کار و ویرایش سال 1395 می باشد.