ارزیابی اثرات زیست محیطی EIA چیست ?

ارزیابی اثرات زیست محیطی Environmental Impact Assessment – EIA

بنام خدا و با سلام ؛ ارزیابی اثرات زیست محیطی یا اصطلاح خارجی اون یعنی Environmental Impact Assessment موضوع این تایپک از سایت مهندسی بهداشت محیط ایران هست که در ادامه مطلب پس از مقدمه ای کوتاه در ارتباط با EIA فایلی با شما در این زمینه به اشتراک خواهیم گذاشت که می توانید برای مطالعه بیشتر اون رو به رایگان دانلود نمایید . پس با ما همراه باشید.

مقدمه

در حال حاضر به منظور دستيابي به توسعه پايدار در كشور و به منظور پيشگيري از آلودگي و تخريب محيط زيست كليه فعاليتهاي عمراني وتوسعه اي در كشور با در نظر گرفتن ملاحظات زيست محيطي صور ت مي گيرد . برهمين اساس پيش از اجراي بسياري از پروژه هاي عمراني و توسعه اي پيامدها و اثرات اينگونه طرح ها بر محيط زيست منطقه شناسايي و پيش بيني گرديده و اقدامات لازم به منظور كنترل و كاهش آن ها بكار بسته مي شود و اين كار عموماً از طريق انجام ارزيابی اثرات زيست محيطی طرح هاي توسعه بر اساس قوانين موجود در انجام مي شود.

تعريف ارزيابی اثرات زيست محيطی

فعاليتي است كه به منظور شناسائي و پيش بيني اثرات يك پروژه بر روي محيط زيست به انجام مي رسد ، ارزیابی اثرات زیست محیطی يك ارزيابي سيستماتيك از شاخصهاي زيست محيطي است كه عملكردهاي آنها مي تواند بر محيط زيست تأثير داشته باشد و شامل پيامدهاي اقتصادي– اجتماعي هم مي شود.

مفهوم گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی

جريان انجام يك فرآيند رسمي است كه نتايج و پيامدهاي احتمالي اجراي يك طرح يا پروژه پيشنهادي را بر محيط زيست به منظور پيش بيني اثرات سوء و نحوه پيشگيري ، كاهش و يا كنترل آن بررسي مي نمايد.

تاريخچه EIA در سطح جهاني

تاريخچه ارزيابي و اهميت قانوني آن به اواخر دهه 1960 ميلادي باز مي گردد. در اين سالها, دولت ايالت متحده آمريكا, ارزيابي را به عنوان مجوز اجراي پروژه هاي عمراني پذيرفت و سازمانها و موسسات موظف گرديدند كه قبل از اجراي هر پروژه اثرات زيست محيطي آن را مورد بـــررسي قــرار دهند. بر اين اساس چنانچه پروژه اي داراي احتمال پديد آوردن اثرات سوء بر محيط زيست باشد ناگزير به تهيه گزارش اثرات زيست محيطي مي باشد. پس از تصويب اين قانون در آمريكا و متعاقب كنفرانس استكهلم در سال 1972, كشورهاي مختلف جهان بنا به قوانين و ارزش هاي اجتماعي خويش قوانين مشابهي را مورد تصويب قرار دادند كه به تدريج در طي زمان تكميل و گسترده تر گرديد.

در اواخر سال 1970. مطالعات تحقيقاتي اوليه در زمينه ارزيابي در هلند انجام گرفت كه به دنبال آن طرحهاي پيشنهادي جهت معرفي يك سيستم ارزيابي رسمي ، ارائه گرديد. در سال 1979 طرحهايي به پارلمان هلند ارائه شد و در سال 1986 قانون ارزيابي اثرات زيست محيطي تصويب و به صورت مستقلي از جامعه اقتصادي اروپا اعلام گرديد.

تاريخچه EIA در ايران

در كشور ما ارزيابي اثرات زيست محيطي در عين حال كه موضوع و مفهوم جديدي است ولي به لحاظ سابقه تاريخي ميتوان نشانه ها و احكامي را با عناوين ديگر و به شكل سادهتر در قوانين و مقررات زيستمحيطي قبلي ايران جستجو نمود.

در قوانين، مقررات و ضوابط سابق كشور، اصطلاح متداول و شناخته شدهاي تحت عنوان ارزيابی زيست محيطی يا ارزیابی اثرات زیست محیطی (Environmental Impact Assessment (EIA وجود نداشت و حتي انجام مراحل ارزيابي نيز در شكل و مفهوم حاضر در مقررات قانوني گذشته پيش بيني نگرديده بود. براي نخستين بار در سال 1354 در آيين نامه جلوگيري از آلودگي هوا مصوب 54/4/29 كميسيونهاي مجلسين وقت، صدور پروانه تأسيس هر نوع كارخانه و كارگاه جديد و توسعه و تغيير كارخانجات و كارگاههاي موجود موكول به رعايت مقررات و ضوابط حفاظت و بهسازي محيط زيست شده بود.

البته در اين زمينه عملاً و فقط يك مبحث از ارزیابی زیست محیطی يعني استقرار (كه از مباحث اساسي و عمده آن نيز ميباشد) ملاك عمل قرار گرفته و رعايت ميشد و دامنه آن، بررسي و رعايت مقررات و ضوابط زيست محيطي يا ارزيابي موضوع صرفاً از جهت تعيين محل استقرار كارخانجات و كارگاهها و يا نهايتاً توسعه و تغيير محل كارخانجات بود، به نحوي كه احداث صنايع در محل كمترين پيآمد هاي زيست محيطي را داشته باشد. با بررسي ماده 17 آيين نامه مذكور مشخص مي شود كه بجز كارخانجات و كارگاه ها هيچ يك از طرحها و پروژههاي ديگر مشمول ضوابط استقرار نبوده و اصولاً ارزيابي اثرات زيست محيطي انجام نميگرفت.

مع هذا با وجود خلاء قانوني كه تا سال 1373 در اين مورد وجود داشت، سازمان حفاظت محيط زيست بر اساس ماده 6 قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست و وظايفي كه از جهت انجام مطالعات و بررسيهاي زيست محيطي پيش بيني شده بود، در سال 1354 در ساختار تشكيلاتي خود يك بخش ويژه به نام بررسي اثرات توسعه پيش بيني و ايجاد نمود. وظيفه اين دفتر بر اساس شرح وظايف مصوب، بررسي اثرات فعاليتهاي مختلف در محيط زيست بود.

در سال 1358 با كوچك شدن ساختار تشكيلاتي سازمان حفاظت محيط زيست دفتر بررسي اثرات توسعه نيز منحل شد. مجدداً در سالهاي اخير، واحد مذكور با عنوان دفتر ارزيابي زيستمحيطي در حوزه معاونت محيط زيست انساني سازمان حفاظت محيط زيست ايجاد گرديد و اجراي مقررات نظارتي مربوط به ارزيابی اثرات زيست محيطی طرحها و پروژههاي توسعه را بر عهده دارد .

فهرست پروژه هاي مشمول ارزيابي اثرات زيست محيطي در ايران

1-كارخانجات پتروشيمي در هر مقياس

2-پالايشگاهها در هر مقياس

3-نيروگاهها با ظرفيت توليدي بيش از يكصد مگاوات

4-صنايع فولاد در دو بخش ذيل:

واحدهاي تهيه كننده خوراك ذوب و ذوب با ظرفيت توليدي بيش از سيصد هزارتن در سال

5-سد ها و سازه هاي آبي ديگر در سه بخش زير:

1.  سدها با ارتفاع بيش از 15 متر و يا داراي ساختارهاي جنبي بيش از چهل هكتار و يا مساحت درياچه بيش از چهارصد هكتار
تبصره :1 سدهاي باطله( نگهداشت مواد آلوده )در هر اندازه شامل ارزيابي مي باشد.

2. درياچه هاي انسان ساخت در مساحت بيش از چهارصدهكتار
تبصره :2 اندازه درياچه هاي پرورش آبزيان در مقياس كوچكتر از چهارصد هكتار با هماهنگي وزارت جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست تعيين مي شود

3. طرح ها و پروژه هاي آبياري و زهكشي در وسعت بيش از 5000 هكتار

6-شهركهاي صنعتي( با هر عنوان )در وسعت بيش از يكصد هكتار

7-فرودگاهها با طول باند بيش از 2 هزار متر

8-واحدهاي كشت و صنعت در وسعت بيش از 5 هزار هكتار

9-كشتارگاههاي بزرگ صنعتي

10-مراكز دفن زباله براي شهرهاي با جمعيت بيش از 200 هزار نفر و شهرهاي جديد

11-مراكز بازيافت صنعتي زباله( كارخانه كمپوست)

12-طرح هاي خطوط نفت و گاز

13-طرح هاي سكوهاي نفتي

14-طرح هاي ذخيره گاههاي نفتي

15-طرح هاي بزرگ جنگلداري

16-طرح ها و پروژه هاي بزرگ راه كشور

17-طرح ها و پروژه هاي بزرگ راه آهن كشور

18-طرح ها و پروژه هاي گردشگري

19-طرح ها و پروژه هاي بزرگ توسعه اي و ملي در سواحل كشور در محدوده اي به عرض يك كيلومتر بعد از اراضي ساحلي تا حداكثر سه كيلومتر از ساحل

1-19-كارگاهها و مجتمع هاي صنعتي و خدمات مربوطه بيش از 5 هزار مترمربع

2-19-نمايشگاههاي دائمي صنعتي و خدماتي بيش از 10 هزار مترمربع

3-19-انبارهاي مواد شيميايي و كالاهاي خطرناك بيش از 5 هزار متر مربع

4-19-كارگاههاي فعاليتهاي عمراني و راهسازي بيش از 10 هزار مترمربع

5-19-ذخيره گاههاي مواد سوختي بيش از يك ميليون ليتر

6-19-پايانه هاي بار و مسافر بيش از 2 هزار متر مربع

7-19-واحدهاي پرورش طيور، دام و ساير حيوانات اهلي و وحشي بيش از 5 هكتار

8-19-واحدهاي پرورش ماهي و ساير آبزيان بيش از 10 هزار متربع

9-19-طرح هاي سازه هاي دريايي ، بنادر صيادي، پايانه هاي نفت و گاز و عمليات لايروبي در هر مقياس

10-19-طرح هاي تاسيسات آبي و بهداشتي

11-19-شبكه جمع آوري و واحدهاي تصفيه و دفع فاضلاب در مقياس شهري

12-19-خانه بزرگ آب در مقياس شهري( بيش از 5 هزار مترمكعب در شبانه روز)

13-19-طرح هاي دفع و دفن پسماند در مقياس شهري

14-19-مراكز نظامي و آموزشي بيش از 5 هزار متر مربع

15-19-شهركهاي توريستي بيش از 10 هزار متربع

17-19-شهركهاي سينمايي بيش از 5 هزار مترمربع

18-19-پاركها و اردوگاههاي تفريحي، آموزشي، و پژوهشي و ورزشي بيش از 10 هزار متربع

20-سنگ مس با حداقل ظرفيت استخراجي يك ميليون تن در سال

21-سنگ آهن با حداقل ظرفيت استخراجي ششصد هزار تن در سال

22-سنگ طلا با هر ظرفيت

23-سرب و روي با حداقل ظرفيت استخراجي يكصد هزار تن در سال

24-ساير فلزات با حداقل ظرفيت استخراجي يكصد هزار تن در سال

25-زغال سنگ با حداقل ظرفيت استخراجي 80 هزار تن در سال

26-نمك آبي با سطح بيش از چهار صد هكتار

27-كارخانجات سيمان

28-كارخانجات توليد قند و شكر

29-كارخانجات توليد گچ و آهك صنعتي

30-واحدهاي توليد مواد اوليه بهداشتي، آرايشي و داروسازي

31-كارخانجات بزرگ توليد قطعات خودرو داراي هر سه واحد ذوب، ريخته گري و آبكاري

32-واحدهاي تصفيه دوم روغن موتور

33-طرح هاي احداث و بهره برداري از ميادين ن فت و گاز جديد با بيش از 10 حلقه چاه و همچنين طرح هاي توسعه ميادين نفت و گاز موجود در صورتي كه بعد از توسعه تعداد چاهها به بيش از 10 حلقه برسد.

فوايد ارزیابی اثرات زیست محیطی

ارزيابي را مي توان به عنوان مكانيسمي كه با ارائه راههاي استفاده صحيح و منطقي از منابع انساني و طبيعي سبب كاهش هزينه ها شده و در برنامه ريزي هاي كوتاه مدت و بلند مدت اثرات قابل توجهي دارد محسوب نمود. علاوه بر آنكه تصميم گيرندگان و سياستگزاران قادر به تشخيص و تعيين اثرات احتمالي يك پروژه مي گردند. آگاهي و دانش عمومي جامعه نيز از اين طريق افزايش مي يابد. ارزيابي به دليل ايجاد تسريع در برنامه ريزي ها موجب حفاظت هر چه بيشتر منابع گرديده ، از بروز اثرات جبران ناپذير بر محيط زيست و منابع طبيعي جلوگيري مي نمايد.عمده ترين فوايد ارزيابي را مي توان به شرح زير خلاصه نمود:

• رفع نارضايتي جامعه
• از بين بردن ناسازگاري بين افراد جامعه و ارگانهاي دولتي
• افزايش كيفيت محيط زيست
• اعتبار بخشيدن به دولت در سطوح بين المللي
• ايجاد برنامه ريزي مناسب
• افزايش آگاهي و دانش زيـست مـحيطي در سطوح مختلف جامعه, مسئولين و تصميم گيرندگان افزايش قدرت اجرايي به قوانين و مقررات

جمع بندی :

آنچه به عنوان مقدمه در ارتباط با ارزیابی اثرات زیست محیطی EIA گفته شد تنها بخشی از فایل پیوستی 42 صفحه ای در این زمینه می باشد که می تواند در ادامه به رایگان این فایل رو دانلود و مطالعه بفرمائید .

موفق باشیذ | سایت مهندسی بهداشت محیط ایران | www.iehe.ir