روش های کنترل شپش سر در کودکان و دانش آموزان

روش های کنترل شپش سر کودکان و دانش آموزان

بنام خدا و با سلام ، در این مقاله از سایت بهداشت محیط ایران ، در ارتباط با شپش سر (Pediculus humanus capitis) یا همان head louse با شما هستیم ف در ادامه مطلب با ما همراه باشید .

چگونه به شپش سر مبتلا مي شويم؟

ابتلا به شپش سر در تمام جوامع ديده ميشود و قدمت آلودگي آن بـه دوران قبل ازتاريخ برمي گردد. شپش يك انگل خارجي است وابـتلا بـه آن درسنين مدرسه شايع است . ازدهـه 1990 بـه بعـددرايالات متحـده امريكا سـالانه 6-12 ميليـون مـورد ابـتلا ديـده شـده اسـت، همچنـين دركشورهاي برزيل، كانادا، انگليس، فرانسه، هندوسـتان وسـاير مناطق نيز شايع مي باشد به عبارتي ديگـر ابـتلا بـه شپش سر ارتبـاطي بـا وضعيت اقتصادي نداشته در تمام طبقات اجتماع ممكن است رخ دهد. اين حشره به دنبال تماس هاي نزديك بين فردي ياهنگامي كه افراد خانواده درفصول سرد براي تامين گرمـا لباس بيشتري مي پوشند و يا در مكان هايي كه بصورت دسته جمعي زندگي مي كنند از شخص بـه شـخص ديگر انتقـال مـي يابد. به عبارت ديگر ازدحام جمعيت باعث مي شود كه شپش بتواند از سري به سـري ديگـر بـرود و از آنجـايي كـه تماس نزديك در بچه ها امري شايع است ، ابتلا به شپش سر بيشتر در اين گروه سني اتفاق مي افتد ، هـر چنـد هـر كس در هر شرايط آب و هوايي ممكن است مبتلا شود.

طول مو، جنس ، سن و رنك مو تاثيري در انتقال شـپش نداشـته ، شـامپو كردن معمـولي باعـث از بـين رفـتن يـا پيشگيري از آن نمي شود و شستشو با سركه هم تاثيري ندارد. تراشـيدن موهـا اگـر چـه مـوثر اسـت امـا راه حـل مناسبي به شمار نيامده كاملا غيرضروري است . شپش سر به هر حال از سر فرد ديگري به شـما يـا خـانواده شـما منتقل شده و شكستن زنجيره انتقال تنها با درمان موثر و برررسي تمامي موارد تماس ميسر مي شود.

چگونه به وجود شپش سر مشكوك مي شويم؟

شپش پوست سر را مي گزد و بزاق و ترشحاتش محرك بوده وباعـث خـارش قابل توجه مي شود. به دنبال خاندران پوست، عوارض گوناگوني مانند زرد زخم ايجاد مي گردد.تقريبا” همه افراد با اطلاع يافتن از وجود شپش سر درنزديكان خود، ناگهان دچارخارش سرمي شوند.بنابراين طبيعي است كه صرفا” وجودخارش كافي نبوده، لازم است كه معاينه وبررسي دقيق تري انجام شود. شپش سر اغلب با چسبيدن به قاعده مو خود را از چشمان شما مخفي مي كند.

ضمن آنكه ازنوروگرما هم گريزان بوده، غالبا دوراز تاج سرقرارمي گيرد لذا بيشترمشاهده رشك هاي چسبيده به سراست كه شك به بيماري رابرمي انگيزد. لازم است به والدين يادآوري شود كه، خيلي از اوقات، مراقبين بهداشت مدرسه، آنها را از وجود شپش در دانش آموزان مطلع مي كنند، لازمست دراين موردكاملا” همكاري نمايند.

چگونه مطمئن شويم كه رشك را يافته ايم ؟

بسيار مهم است كه رشك را از شوره سر و ساير حالات مشابه افتراق دهيم، بعضي اوقات پوسته هاي سفيدريزمثل شــوره درمــوممكن اســت بــا تخم شپش اشــتباه شــوند، اما بايدتوجه داشت كه تخم هاي شـپش بـه سـختي كنـده مـي شوندچون به قسمت ساقه مو مي چسبند، درحاليكه شوره سر در واقع پوست مرده است كه به راحتي از مو جـدا مـي شـود.

گاهي اوقات بقاياي اسپري هاي مو هم ممكـن اسـت بـا رشـك اشتباه شوند، والدين بايستي به دنبال رشک هايي كـه متصـل بـه موهـا نيزمي باشـند، بگردنـد. البتـه راه تشـخيص قطعـي با والدين نمي باشد بلكه درصورت مشكوك شـدن بايدپزشـك يا پرســـنل بهداشـــتي آن راتاييدنماينـــد زيرا آنهـــا راحتتر مي توانند اگزما، حساسـيت ياسـاير بيماريهاي پوسـتي را ازشـپش تشخيص دهند

براي تشخيص رشك توجه به نكات زيرضروري است :

• رشك ها هميشه تخم مرغي شـكل بـوده وبـه مـو در نزديكي پوست سر چسبيده اند.

• رشك ها در گيجگاهها، بالاي گوش هـا و پشـت گـردن ديده ميشوند .

• براي جدا كردن رشك ها از مو استفاده از ناخن ها يا برس ضروري بوده ، به راحتي جدا نمي شوند.

• به هر حال براي پيدا كردن تخم شپش مي بايست با حوصله تمام از يك گيجگاه به طرف مقابل ، منطقـه بـه منطقه مو را گشت و بهتر است اين كار زير نور مناسب انجام شده و البته استفاده از يك ذره بين هم مي تواند كمك كننده باشد. ضمنا اين دقت را هم بايد معطوف داشت كه نزديكي زياد سر به فرد مورد معاينه ، مي توانـد باعث منتقل شدن شپش به سر فرد معاينه كننده شود.

آنچه بايدبدانيم :

براي مبارزه با شـپش بهتـر اسـت ابتـدا حقـايقي را در مـورد آن بدانيم :

• شپش سر حشره اي بدون بال است كـه در سـر انسـان زنـدگي كرده ، از آن تغذيه مي كند.

• شپش سر تقريبا هر چهار ساعت از خون تغذيه مي كند.

• داراي شش پا است كه طوري طراحي شده اند كه قـادر بـه چنـگ زدن به مو باشد ولي توانايي پريدن ندارد. شكستن هر پا (با شـانه زدن ) باعث مرگ شپش خواهد شد.

• اندازه آن حدود يك تا دو ميلي متر است ، به عبارتي ديگـر، ريـز،اما قابل مشاهده است .

•شپش ماده بالغ طی عمر حدودا یک ماهه خود ،روزانه 4 تا 6 تخم می گذراد . این تخم ها به مو در نزدیکی پوست سر که دما و رطوبت مناسب را داراست می چسبند و پس از 7 روز ، شپش ها سر از تخم بیرون می آورند و طی 3 بار پوسته ریزی به شپش بالغ تبدیل می شوند .

درمان :

برای مقابله با شپش می بایست از شامپو پرمترین استفاده کرد .

در درمان شپش سر چند نکته مهم را باید همواره به خاطر داشت :

1- دوبار درمان به فاصله 7 تا 10 روز لازمست ، چراکه اگر با درمان نخست ، شپش های سر و اکثر تخم های آن از بین می روند ، اما از آنجایی که امکان سر برون آوردن آنها تا 7 روز بعد از تخم ها وجود دارد ، لذا بهتر است به فاصله 7 تا 10 روز ، درمان مجدد انجام شود تا پیش از آنکه این شپش های جدید بالغ شده و توانایی حرکت پیدا کنند ، از بین بروند .

2- تمام موارد تماس احتمالی باید درمان شوند ، در غیر اینصورت همیشه احتمال ابتلای مجدد وجود خواهد داشت . این فراورده عارضه ای ندارد ، آما مهم این است که درست مطابق آنچه توصیه شده است استفاده شده و بیش از حد مصرف نشود ،علاوه بر این می بایست تمام موها بخوبی با آنها مرطوب شوند چراکه شپش سر کشته نمی شود مگر انکه در تماس مستقیم با دارو قرار گیرد . ضمنا مثل استفاده از هر فرآورده دارویی دیگری لازم است که در مورد مصرف در زنان باردار ، مادران شیرده و نوزادان با پزشک مشورت شود .

3- برای جدا کردن رشک ها استفاده از شانه های دندانه ریز لازم است .

4- شپش سر بر خلاف شپش تن ، ناقل بیماری دیگری نیست و از این بابت نگرانی وجود ندارد .

5- به خاطر داشته باشید اگر پس از دوبار درمان مجددا به شپش سر مبتلا شدید ، این بدان مهنی است که فرد مبتلا درمان نشده ای در نزدیکی شما وجود دارد . به هر حال با ابتلای مجدد ، دو دوره درمان محدد هم لازمست .

+++ شما عزیزان می توانید فایل پیوستی که حاوی مطالب فوق هست رو دانلود و همیشه به عنوان راهنما همراه داشته باشید .

موفق و موید باشید | سایت مهندسی بهداشت محیط ایران | www.iehe.ir