گندزدا ها و ضدعفونی کننده ها در بهداشت محیط

بنام خدا و با سلام؛ شناسایی و کاربرد گندزدا ها ،ضدعفونی کننده ها وپاک کنننده ها یکی از اساسی ترین وظايف واحد بهداشت محیط دربيمارستان بحساب می آید.

کاربرد مواد ضد عفونی کننده در زندگی بشر امر جدیدی نیست بلکه دهها قرن سابقه دارد.مع هذا موضوع گندزدایی و ضد عفونی و کاربرد علمی این روشها فقط از اواسط قرن نوزدهم مطرح گردید .

از آن زمان تاکنون پیشرفتهای بسیار در امر گندزدایی و ضد عفونی پیدا شده است و اکنون به جرات  مي توانيم بگوئیم که بخش بسیار مهمی از پیشرفتهای پزشکی بخصوص در زمینه جراحی مدیون کاربرد روشهای موثر و دقیق ضد عفونی و گندزدایی است و اگر استفاده از این روشها نبود اغلب موارد جراحی منجر به عفونت و بسیاری از آنها منجر به مرگ می شد.

بهره مندی از اطلاعات کافی در خصوص گندزدا ها و ضدعفونی کننده ها می تواند در امور بهداشتی حائز اهمیت فراوانی باشد. اما متاسفانه به علت عدم آگاهی برخی از افراد در مورد استفاده صحیح از این مواد که گاها” به طور نامناسب و غیر اصولی به کار گرفته می شود کاربرد و اثرات آن اغلب بی تاثیر نموده و یا عواقب بهداشتی نامطلوب در بر دارد.

لذا لازم است کارکنان امور بهداشتی و نیز علوم پزشکی از خصوصیات و کاربردهای صحیح گندزداها و ضدعفونی کننده ها اطلاع کافی داشته و همچنین از موارد و محدودیت مصرف هر کدام آگاه باشند. زیرا استفاده صحیح از آن می تواند نتایج مطلوب و قابل توجهی در ایجاد محیط سالم داشته باشد .

گندزداها و ضدعفونی کننده ها در بهداشت محیط

گندزدا و گندزدائي:

عبارت است از فرايندي كه در طي آن باكتريهاي رويشي وبيماريزا در سطوح وسايل واشياء بيجان توسط عامل گندزدا از بين مي رود. گرچه چنين فرايندي باعث غير فعال شدن ويروسها نيز مي گردد با اين وجود چون اطميناني به كشتن وحذف كليه ميكروبها اسپور باكتريها نيست لذا فرايند گندزدايي مترادف با استريل كردن نيست.

ضدعفوني كننده و ضدعفوني :

ضد عفوني به فرايندي اطلاق مي گردد كه در طي آن عامل ضدعفوني كننده سبب توقف رشد وتكثير وانهدام ميكروارگانيسم ها در بافت زنده گردد. گندزدا براي سطوح غير زنده وضد عفوني كننده براي موجودات زنده به كار ميرود .غلظت ضد عفوني كننده ها بايستي نسبت به گندزداها كمتر باشد تا از آسيب به بافتها اجتناب گردد به همين دليل نسبت به گندزداها سميت كمتري دارد.

ميكروب كش :

عاملي است كه باعث انهدام وتخريب ميكروارگانيسمها به خصوص انواع بيماريزا،هم بر روي اشياء وسطوح بيجان و هم برروي بافت زنده مي گردد.

باكتري كش:

عامل شيميايي است كه باعث انهدام باكتريهاي بيماريزا وغير بيماريزا (نه الزاما” اسپور آنها) بر روي سطوح بيجان وبافت زنده مي گردد.

باكتريواستات :

معمولا” به عامل شيميايي اطلاق مي گردد كه مانع رشد باكتريها مي گردد.به عبارت ديگر يك عامل با كتريواستات باعث انهدام و از بين باكتريها و اسپور آنها نمي گردد.

بيو سايد:

به عاملي اطلاق مي گردد كه تمام ميكرو ارگانيسم هاي زنده بيماريزا وغير بيماريزا ونيز اسپور آنها را منهدم وتخريب نمايد. گرچه واژه بيوسايد شامل انهدام تمام موجودات زنده ميباشد ليكن نوعا در مورد انهدام ميكرواگانيسمها كاربرد دارد واز اين جهت عامل استريل كننده نيز محسوب مي گردد.

ويروس كش :

به عامل شيميايي اطلاق مي گردد كه باعث انهدام ويا غير فعال شدن ويروسها در بافت زنده گردد.

بهسازي و بهسازي كننده :

بهسازي عبارت است از كاهش تعداد ميكروبها است به حدي كه از نظر مقامات بهداشتي قابل قبول باشد .به عبارت ديگر فرآيندي است كه در طي آن آلودگي باكتريايي توسط عامل بهسازي كننده كاهش يافته و كنترل گردد .

بهسازي كننده عاملي است كه موجب كاهش تعداد عوامل آلوده كننده مي شود تا به سطح مطمئن از نظر بهداشتي برسيم  و بيشتر در مورد سطوح غير زنده به كار ميرود.

اسپور كش :

عامل شيميايي است كه سبب انهدام اسپور باكتريها برروي  سطوح و وسائل بي جان مي گردد. از آنجايكه اسپور نسبت به فرم رويشي باكتري داراي مقاومت بيشتري است ، لذا يك ماده اسپور كش عامل استريل كننده تلقي مي گرددكه همچنين قادر است كيست آميب را نيز از بين ببرد.

پاك كننده :

به عوامل شيميايي اطلاق مي گردد كه داراي خاصيت كاهش كشش سطحي مايعات ودر نتيجه حذف آلوده كننده از سطوح و وسائل مي باشد.

خصوصیات یک گندزدای ایده آل:

1- بر روي تمام ميكروارگانيسم ها مؤثر باشد .

2- در مدت زمان كوتاهي تاثير نمايد .

3- براي سلولهاي انسان ،گياهان وجانوران سمي ومحرك نباشد.

4- در مجاورت موادآلي اثر وفعاليت آن كاسته نشود.

5- قدرت نفوذ كافي داشته باشد.

6- درمجاورت هوا، نور و حرارت تغيير ماهيت نداده و فاسد نشود.

7- باعث صدمه زدن به وسايل واشياء نگردد.

8- فاقد بوي زننده وپس از استفاده اثر رنگي ولكه بجا نگذارد.

9- محلول درآب بوده وبراحتي ومقدار زياد قابل تهيه باشد .

10- ارزان وقابل حمل بوده ودر وسايل نگهداري ايجاد خورندگي نكند.

11- طريقه مصرف آن راحت باشد.

12- پس از مصرف اثر باقيمانده بر روي سطوح داشته باشد.

سطوح مختلف گندزدایی :

گندزدايي درسه سطح صورت مي گيرد:

1. گندزدايي در سطح بالا (H.L.D):عاملي است كه در غلظت كافي وشرايط مناسب، سبب از بين رفتن ميكروبها واسپور باكتريها مي شود.
2. گندزدايي در سطح متوسط (I.L.D):عاملي است كه كليه باكتريهاي فعال، باسيل سل، ويروسها واسپور قارچها را منهدم كرده ولي قادر به انهدام اسپورها نيست.
3. گندزدايي در سطح پايين (L.L.D):عاملي است كه باكتريهاي فعال، به استثناء باسيل سل، برخي ويروسها واسپور قارچها واسپور باكتريها را منهدم مي كند.

جمع بندی:

مقدمه ای بسیار کوتاه در ارتباط با گندزدا ها  و ضدعفونی کننده ها ذکر شد، فایل پی دی اف رو میتونید برای مطالعه بیشتر از بخش زیر دانلود بفرمائید و چنانچه به فایل قابل ویرایش ” پاورپوینت ” نیاز داشتید میتوانید با مبلغی بسیار ناچیز و حمایتی ، خریداری کنید . شایان ذکر می باشد که فایل پی دی اف مطابق با فایل پاورپوینت می باشد .

پیروز باشید | سایت مهندسی بهداشت محیط ایران